
Łatwiej usłyszeć, co świat sądzi o Chinach, niż dowiedzieć się, czym żyją Chiny. Dlatego co tydzień sprawdzamy, którym wydarzeniom poświęcają uwagę najchętniej czytane chińskie redakcje i o czym piszą najbardziej wpływowi komentatorzy tamtejszych mediów. Cytujemy ich po polsku i wymieniamy z nazwy każde źródło. Odcinek zamykają lżejsza opowieść z chińskiego internetu i pogoda. Do słuchania zapraszamy ludzi biznesu, analityków, dziennikarzy i twórców, studentów sinologii i stosunków międzynarodowych oraz uczących się chińskiego. I każdego, kogo Chiny po prostu ciekawią: sinofilów, sceptyków i tych, którzy dopiero wyrabiają sobie zdanie.
Najnowszy odcinek · 22 listopada 2026
Czym żyją Chiny? — 16–22 listopada 2026
Obejrzyj na YouTube
Źródła tego odcinka (17)
Minuta to początek tematu, w którym pada cytat, a nie dokładne miejsce cytatu.
- od 01:31 – Qiushi 求是网 (teoretyczne pismo Komitetu Centralnego): Wziąć na siebie odpowiedzialność mocarstwa i wspólnie zabezpieczyć pokój na świecie – www.qstheory.cn
- od 01:31 – Huanqiu 环球时报 (dziennik wydawany przez Dziennik Ludowy): Xi Jinping: kto chce zobaczyć Chiny pięćdziesięciu lat, niech przyjedzie do Shenzhen – china.huanqiu.com
- od 02:49 – Xuexi Shibao 学习时报 (gazeta Centralnej Szkoły Partyjnej): Wytrwale prowadzić surowe rządzenie partią – www.studytimes.cn
- od 02:49 – Xuexi Shibao 学习时报 (gazeta Centralnej Szkoły Partyjnej): Wzmocnić wychowanie w lojalności wobec partii – www.studytimes.cn
- od 02:49 – Caixin 财新 (magazyn i serwis gospodarczy): Upadek Liu Yu, pierwszego szefa China Resources Recycling; trop może prowadzić do zielonej energii w Sinciangu z czasów Ma Xingruia – wenews.caixin.com
- od 02:49 – Caixin 财新 (magazyn i serwis gospodarczy): Dochodzenie wobec wicedyrektora koncernu CNPC Xie Juna – www.caixin.com
- od 02:49 – Guancha 观察者网 (prywatny szanghajski portal informacyjno-komentatorski): Weekendowe polowanie na tygrysa! Dochodzenie wobec wicedyrektora koncernu CNPC – www.guancha.cn
- od 02:49 – Guancha 观察者网 (prywatny szanghajski portal informacyjno-komentatorski): Liu Xianzhi sprowadzony do kraju, podejrzany o przekupywanie urzędników – www.guancha.cn
- od 04:03 – Qiushi 求是网 (teoretyczne pismo Komitetu Centralnego): Szczęśliwa starość setek milionów jako odpowiedź mocarstwa na potrzeby ludzi – www.qstheory.cn
- od 04:59 – Xinhua 新华网 (państwowa agencja prasowa): Jingji Ribao: „różnicę temperatur” trzeba zniwelować, nie wolno tracić wiary – www.news.cn
- od 04:59 – Caixin 财新 (magazyn i serwis gospodarczy): Cena złota gwałtownie spada, banki wydają pilne ostrzeżenia – mini.caixin.com
- od 04:59 – Caixin 财新 (magazyn i serwis gospodarczy): Seria przepisów w weekend — czy pakiet ratunkowy zadziała, pokaże otwarcie – finance.caixin.com
- od 06:02 – Pengpai 澎湃新闻 (The Paper, szanghajski portal informacyjny): gwałtowny wzrost wskaźnika tekstu wygenerowanego przez AI w systemie antyplagiatowym CNKI (bez linku)
- od 06:02 – Xinhua 新华网 (państwowa agencja prasowa): Rocznik absolwentów 2027 szacowany na 12,99 mln – www.news.cn
- od 06:02 – Caixin 财新 (magazyn i serwis gospodarczy): Badacz Anthropic ogłasza dowód hipotezy Riemanna z pomocą AI; odpowiedź matematyków – science.caixin.com
- od 06:02 – Caixin 财新 (magazyn i serwis gospodarczy): Sąd w Holandii wstępnie uznaje naruszenie wzoru przez BYD Tai 7 – www.caixin.com
- od 07:06 – Weibo (serwis mikroblogów, jeden z największych w Chinach): hasło z listy najpopularniejszych tematów „深圳人又开始原装出街了” („Mieszkańcy Shenzhen znów wychodzą na ulicę w wersji fabrycznej”, czyli znów w klapkach) – www.163.com

Sprawy świata to splot interesów, czasem węzeł gordyjski. Co się z czym splata i dlaczego? Nie odpowiadamy na to za słuchacza, tylko pomagamy mu to lepiej zrozumieć. Przytaczamy, co o najważniejszych sprawach polityki międzynarodowej mówią władze i czołowe media różnych państw: przede wszystkim mocarstw, ale także innych stron, których sprawa dotyczy. Prawda jest jedna, tyle że z różnych stron wygląda różnie. Słowa o tej samej sprawie wracają jak echo — z innego miejsca, w innym czasie, w nieco innym brzmieniu. Cytujemy po polsku, podajemy każde źródło, nie dodajemy własnych ocen. Zapraszamy analityków i ekspertów, dziennikarzy i twórców, świat akademicki, ludzi polityki i organizacji pozarządowych. I każdego, kogo po prostu ciekawi polityka międzynarodowa.
Najnowszy odcinek · 22 listopada 2026
Szczyt APEC w Shenzhen: pełny przegląd światowy
Obejrzyj na YouTube
Źródła tego odcinka (106)
- Sekretariat APEC (apec.org), komunikat prasowy, 17.11.2026*: dyrektor wykonawczy Eduardo Pedrosa mówi o 21 gospodarkach członkowskich APEC i o tygodniu przywódców w Shenzhen – www.apec.org
- Departament Spraw Zagranicznych i Handlu Australii (DFAT), strona o APEC, bez daty publikacji: opis forum i lista członków, w tym Hongkongu – www.dfat.gov.au
- Associated Press, apnews.com, 19.11.2026: APEC pełni rolę tła dla polityki wielkich mocarstw, a rozmowy Xi, Trumpa i Putina odsuwają na bok temat otwartego handlu; trójstronne spotkanie określono jako bezprecedensowe (także k.4) – apnews.com
- Lianhe Zaobao, zaobao.com.sg (wersja angielska), 19.11.2026: APEC przyjmuje „perspektywę” zamiast deklaracji, co gazeta określa jako odejście od tradycji; tekst podaje też odporność łańcuchów dostaw (także k.10) – www.zaobao.com.sg
- China Briefing (Dezan Shira & Associates), china-briefing.com, 20.11.2026: omówienie szczytu w Shenzhen i rozmów Trump–Xi dla przedsiębiorstw – www.china-briefing.com
- Fox News, foxnews.com (relacja na żywo), 19.11.2026: Xi zapowiada 20 mln dolarów na współpracę APEC i ośrodek badań nad wspólnotą Azji i Pacyfiku w Shenzhen – www.foxnews.com
- Jiji Press, nippon.com (wersja angielska), 19.11.2026: przywódcy APEC drugi rok z rzędu pomijają rolę WTO w dokumencie końcowym – www.nippon.com
- APEC, apec.org, deklaracja przywódców 2020, bez daty w pliku: tekst dokumentu (porównanie zapisów o WTO) – www.apec.org
- APEC, apec.org, deklaracja przywódców 2021, bez daty w pliku: tekst dokumentu – www.apec.org
- APEC, apec.org, deklaracja przywódców 2022, bez daty w pliku: tekst dokumentu – www.apec.org
- APEC, apec.org, deklaracja przywódców 2023, bez daty w pliku: tekst dokumentu – www.apec.org
- APEC, apec.org, deklaracja przywódców 2024 (Machu Picchu), 16.11.2024: tekst dokumentu – www.apec.org
- Newsis (agencja południowokoreańska), newsis.com (wersja koreańska), 20.11.2026: „perspektywa” przyjęta zamiast „deklaracji” z propozycji Chin; powołanie na urzędnika delegacji Tajwanu – www.newsis.com
- Zhu Jiejin (Uniwersytet Fudan) w rozmowie z The Paper (Pengpai), thepaper.cn (wersja chińska), 20.11.2026: wybór słowa „perspektywa” w dokumencie Shenzhen i odwołanie do 1993 roku – www.thepaper.cn
- Sang Hyun Lee, Instytut Sejong, sejong.org, 17.11.2025: ocena dokumentu szczytu w Gyeongju, w tym zapisów o WTO – sejong.org
- Andrew Elek, East Asia Forum (ANU), eastasiaforum.org, 18.11.2026: o cłach USA z 2025 roku, zasadach WTO i dokumentach APEC; autor opisuje APEC jako „gadający klub” i polemizuje z tą oceną (także k.73) – eastasiaforum.org
- Xi Jinping, agencja Xinhua za China News Service, chinanews.com.cn (wersja chińska), 19.11.2026: podsumowanie rozmowy trzech przywódców („pozytywna, konstruktywna, owocna”; „dopóki dialog się nie zatrzyma”) – www.chinanews.com.cn
- Donald Trump, TRT World, trtworld.com, 20.11.2026: Trump po powrocie nazywa spotkanie „doniosłym”; „pierwszy raz”: USA, Rosja i Chiny – www.trtworld.com
- Władimir Putin, Kreml, kremlin.ru (wersja rosyjska), 19.11.2026: konferencja prasowa po wizycie w Chinach; pytanie Pierwszego Kanału o Jałtę i odpowiedź Putina – kremlin.ru
- Kreml, en.kremlin.ru (wersja angielska), 19.11.2026: tekst deklaracji szefów państw Rosji, Chin i USA (cztery punkty; także k.24) – en.kremlin.ru
- Biały Dom, whitehouse.gov, 19.11.2026: ten sam tekst deklaracji szefów państw USA, Rosji i Chin – www.whitehouse.gov
- JusticeInfo.net, justiceinfo.net, 20.11.2026: Trump po powrocie o Międzynarodowym Trybunale Karnym i o zgodzie Chin na potępienie „nadużyć i przekraczania uprawnień” – www.justiceinfo.net
- Międzynarodowy Trybunał Karny, icc-cpi.int, tekst Statutu Rzymskiego (angielski), bez daty w pliku: artykuły o niezależności od funkcji urzędowej i o jurysdykcji – www.icc-cpi.int
- Organizacja Narodów Zjednoczonych, Kolekcja Traktatów, treaties.un.org, status Statutu Rzymskiego (stan na 17.11.2026 wg notatki): lista stron, sygnatariuszy i notyfikacji – treaties.un.org
- Zgromadzenie Państw-Stron MTK, asp.icc-cpi.int, bez daty: lista państw-stron Statutu Rzymskiego – asp.icc-cpi.int
- Międzynarodowy Trybunał Karny, icc-cpi.int, komunikat o nakazach aresztowania wobec Władimira Putina i drugiej osoby, 17.03.2023*: sprawa deportacji dzieci z Ukrainy – www.icc-cpi.int
- Międzynarodowy Trybunał Karny, icc-cpi.int, 2014*: Ukraina przyjmuje jurysdykcję MTK (pierwsza deklaracja) – www.icc-cpi.int
- Międzynarodowy Trybunał Karny, icc-cpi.int, 2015*: Ukraina przyjmuje jurysdykcję MTK (druga deklaracja) – www.icc-cpi.int
- Departament Skarbu USA (OFAC), ofac.treasury.gov, 02.09.2020*: sankcje na osoby związane z MTK (Bensouda i inni) – ofac.treasury.gov
- Departament Skarbu USA (OFAC), ofac.treasury.gov, 13.02.2025*: sankcje wykonawcze wobec MTK (Khan) – ofac.treasury.gov
- Huanqiu Shibao (Global Times, wydanie chińskie), huanqiu.com (wersja chińska), 16.11.2026: artykuł redakcyjny przed spotkaniem trójstronnym, o „nowym układzie jałtańskim” i stanowisku Chin – opinion.huanqiu.com
- CNN, edition.cnn.com, 19.11.2026: wnioski ze szczytu („same rozmowy były wynikiem”) oraz uwaga o zdaniu o immunitetach i przywódcy poszukiwanym przez MTK – edition.cnn.com
- Charles Maynes, NPR, npr.org, 19.11.2026: kluczowym wynikiem szczytu mógł być sam obraz trzech przywódców przy jednym stole – www.npr.org
- Rossijskaja Gazieta, rg.ru (wersja rosyjska), 19.11.2026: pełny tekst deklaracji Rosji, Chin i USA – rg.ru
- Rossijskaja Gazieta, rg.ru (wersja rosyjska), 19.11.2026: artykuł o deklaracji „którą podpisali Putin, Xi Jinping i Trump” – rg.ru
- Anton Griszanow (MGIMO) w ankiecie „Kommiersanta”, kommersant.ru (wersja rosyjska), 19.11.2026: ocena symbolicznego znaczenia spotkania i deklaracji – www.kommersant.ru
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL, fmprc.gov.cn (wersja angielska dla zagranicy), 18.11.2026: relacja o powitaniu Trumpa przez Xi na lotnisku (orkiestra, kompania honorowa, przelot) – www.fmprc.gov.cn
- CNN, edition.cnn.com (relacja na żywo), 17.11.2026: powitanie Trumpa na lotnisku; Xi w obecnym stanowisku nie witał wcześniej na lotnisku prezydenta USA – edition.cnn.com
- Xi Jinping, agencja Xinhua za China News Service, chinanews.com.cn (wersja chińska), 18.11.2026: Xi o powitaniu Trumpa i tradycji odwzajemniania uprzejmości – www.chinanews.com.cn
- Nowaja Gazieta Jewropa, novayagazeta.eu (wersja rosyjska), 19.11.2026: lądowanie Putina w Shenzhen około drugiej w nocy 18.11, powitanie przez Cai Qi – novayagazeta.eu
- TASS, tass.com (wersja angielska), 18.11.2026: wizyta Putina w Chinach; opis Stałego Komitetu Biura Politycznego jako najwyższego organu kierowniczego partii – tass.com
- Rossijskaja Gazieta, rg.ru (wersja rosyjska), 19.11.2026: po wejściu do sali przywódcy usiedli przy okrągłym stole, Putin po prawej, Trump po lewej ręce Xi – rg.ru
- TASS, tass.com (wersja angielska), 19.11.2026: Xi osobiście odprowadził Putina; Putin dziękuje za organizację szczytu – tass.com
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych ChRL, mfa.gov.cn (wersja chińska), publikacja 05.2007 wg adresu: „礼宾知识”, główny gość siedzi po prawej ręce gospodarza, przy zdjęciu prawa ręka gospodarza jest miejscem wyższym – www.mfa.gov.cn
- Ludowy Tygodnik (Renmin Zhoukan, Dziennik Ludowy), paper.people.com.cn (wersja chińska), 01.11.2015 wg adresu: poza uroczystościami z udziałem cudzoziemców w Chinach stosuje się zasadę „lewa strona wyżej” – paper.people.com.cn
- pdnet.cn (wersja chińska), bez daty: przejęcie międzynarodowej zasady rozmieszczenia gości do chińskich zwyczajów w kontaktach zagranicznych – pdnet.cn
- Associated Press za Audacy WBBM, audacy.com, 19.11.2026: choreografia powitań; Xi poświęcał Trumpowi i Putinowi tyle samo uwagi; wypowiedź Dominica Chiu z Eurasia Group – www.audacy.com
- Igor Gielow, Folha de S.Paulo, folha.uol.com.br (wersja portugalska), 19.11.2026: o „wielkim zwycięzcy dnia”; artykuł za zaporą płatności – www1.folha.uol.com.br
- Asahi Shimbun, artykuł redakcyjny, asahi.com (wersja japońska), 17.11.2026: obraz wielkich mocarstw decydujących o losie małych przywodzi na myśl konferencję jałtańską – www.asahi.com
- Sankei Shimbun, artykuł redakcyjny, sankei.com (wersja japońska), 20.11.2026: o „niepożądanych sformułowaniach” w deklaracji i o tym, że spotkanie „nie powinno się powtórzyć” – www.sankei.com
- Lianhe Zaobao, zaobao.com.sg (wersja angielska), 19.11.2026: powitanie Takaichi przez Zhang Qiyue na lotnisku, bez młodzieży z kwiatami; powitania Lee Jae-myunga, Carneya i Anwara (także k.37) – www.zaobao.com.sg
- Sankei Shimbun (za Kyodo), sankei.com (wersja japońska), 18.11.2026: powitanie premier Takaichi mniej uroczyste niż powitania przywódców USA i Rosji – www.sankei.com
- Kyodo (wersja chińska), china.kyodonews.net, 18.11.2026: uproszczona ceremonia powitania premier Takaichi w Shenzhen – china.kyodonews.net
- NHK World-Japan, nhk.or.jp (wersja angielska), 19.11.2026: inne powitanie Takaichi; według NHK Xi najwyraźniej nie odpowiedział na jej słowa na przyjęciu – www3.nhk.or.jp
- Lianhe Zaobao, zaobao.com.sg (wersja chińska), 19.11.2026: rzecznik Guo Jiakun o „odpowiednich ustaleniach protokolarnych” dla wszystkich uczestników – www.zaobao.com.sg
- Kancelaria Premiera Japonii, kantei.go.jp (wersja japońska), 19.11.2026: konferencja prasowa premier Takaichi; Japonia „konsekwentnie popiera” MTK – www.kantei.go.jp
- Asahi Shimbun, asahi.com (wersja japońska), 21.11.2026: premier Takaichi spotka się z przewodniczącą MTK Tomoko Akane 24.11 w siedzibie rządu – www.asahi.com
- Japan Institute of International Affairs (JIIA), jiia.or.jp, komentarz strategiczny 2026-23*: Japonia jest największym płatnikiem do budżetu MTK – www.jiia.or.jp
- Zgromadzenie Państw-Stron MTK, asp.icc-cpi.int, sprawozdanie finansowe MTK za 2025 (ICC-ASP/25/12), 29.06.2026: składki państw-stron, w tym Japonii – asp.icc-cpi.int
- Seo Young-ji, Hankyoreh, hani.co.kr (wersja koreańska), 20.11.2026: wypowiedzi prezydenta Lee Jae-myunga po szczycie – www.hani.co.kr
- Chosun Ilbo, artykuł redakcyjny, chosun.com (wersja koreańska), 20.11.2026*: o możliwych targach trzech mocarstw w sprawie północnokoreańskiego programu jądrowego – www.chosun.com
- Premier Australii Anthony Albanese, pm.gov.au, 20.11.2026: konferencja prasowa w Shenzhen; „zawsze lepszy dialog niż konflikt” – www.pm.gov.au
- Andrew Tillett, Australian Financial Review, afr.com, 20.11.2026: komentarz o szczycie trzech przywódców i o zapisie o MTK – www.afr.com
- Radio Universidad de Chile, radio.uchile.cl (wersja hiszpańska), 19.11.2026: prezydent Kast w wystąpieniu na APEC zwraca się do Trumpa, Xi i Putina – radio.uchile.cl
- Business Times (Singapur), businesstimes.com.sg, 19.11.2026: premier Wong o ryzyku podziału regionu na konkurujące bloki gospodarcze – www.businesstimes.com.sg
- Biuro Premiera Singapuru (PMO), pmo.gov.sg, bez daty w pliku: przemówienie premiera Wonga na 33. spotkaniu przywódców APEC – www.pmo.gov.sg
- 1News (Nowa Zelandia), 1news.co.nz, 20.11.2026: premier Luxon o handlu i o tym, że członkowie APEC kupują ponad 75 procent nowozelandzkiego eksportu – www.1news.co.nz
- Asia Times, asiatimes.com, 20.11.2026: spotkanie trzech za zamkniętymi drzwiami i miejsce mniejszych państw Pacyfiku oraz programu gospodarczego APEC – asiatimes.com
- Warwick Powell, China Daily, chinadaily.com.cn (wersja angielska dla zagranicy), 20.11.2026: komentarz „The enabling spirit in Shenzhen” o znaczeniu APEC – www.chinadaily.com.cn
- Handelsblatt (za dpa), handelsblatt.com (wersja niemiecka), 19.11.2026: kanclerz Merz o spotkaniu jako „najwyraźniej przede wszystkim terminie dla zdjęć” – www.handelsblatt.com
- Le Figaro, lefigaro.fr (relacja na żywo, wersja francuska), 19.11.2026: Macron w Berlinie: „to nie jest moje wyobrażenie Jałty” – www.lefigaro.fr
- Le Monde, lemonde.fr (wersja francuska), 18.11.2026: komentarz redakcji „Szczyt Xi–Trump–Putin: to nie jest Jałta” – www.lemonde.fr
- Europejska Prawda, eurointegration.com.ua (wersja ukraińska), 19.11.2026: wpis ministra Andrija Sybihy na X o Shenzhen i Jałcie – www.eurointegration.com.ua
- La Razón, larazon.es (wersja hiszpańska), 19.11.2026: relacja „Xi, Trump i Putin wyznaczają granice nowego ładu i skazują Europę na strategiczną nieistotność” – www.larazon.es
- Foreign Policy, foreignpolicy.com, 20.11.2026*: „What the Yalta Comparison Really Reveals About Shenzhen”, o braku europejskiego przywódcy przy stole i o członkach APEC – foreignpolicy.com
- Nikos Konstandaras, eKathimerini (wydanie angielskie), ekathimerini.com, 20.11.2026: „Europe's powerful absence” – www.ekathimerini.com
- Rahul Gandhi, The Hindu, thehindu.com, 20.11.2026: lider opozycji o miejscu premiera Indii przy stole – www.thehindu.com
- Deepak Mhaskey (BJP), The Hindu, thehindu.com, 20.11.2026: odpowiedź partii rządzącej, że Indie nie leżą nad Pacyfikiem – www.thehindu.com
- Mohammad Mokhber (wpis na X) za agencją ISNA, Donya-e-Eqtesad, donya-e-eqtesad.com (wersja perska), 20.11.2026: ocena szczytu w Shenzhen i wizyty Trumpa w Chinach – donya-e-eqtesad.com
- Agencja Xinhua, english.news.cn (wersja angielska dla zagranicy), 19.11.2026: relacja ze spotkania Xi–Trump; zawiera słowa Trumpa, że USA nie popierają „niepodległości Tajwanu” (także k.67) – english.news.cn
- United Daily News (Tajwan), udn.com (wersja chińska), 20.11.2026: szef Rady do spraw Kontaktów z Chinami Kontynentalnymi Chiu Chui-cheng o relacji chińskich mediów – udn.com
- Deklaracja kairska, Avalon Project (Yale), avalon.law.yale.edu, 01.12.1943: tekst deklaracji, zapis o zwrocie Formozy Republice Chińskiej – avalon.law.yale.edu
- Traktat pokojowy z Japonią (San Francisco), Zbiór Traktatów ONZ, treaties.un.org, 08.09.1951: Japonia zrzeka się praw do Formozy – treaties.un.org
- Traktat o wzajemnej obronie USA–Republika Chińska, American Institute in Taiwan (archiwum), ait.org.tw, 02.12.1954: tekst traktatu – web-archive-2017.ait.org.tw
- Departament Stanu USA, Office of the Historian, FRUS 1969–76 t. XVII, dok. 140, 10.07.1971: rozmowa Kissingera z Zhou Enlaiem – history.state.gov
- Departament Stanu USA, Office of the Historian, FRUS 1969–76 t. XVII, dok. 167: głosowanie w ONZ nad wnioskiem o „ważnej kwestii” – history.state.gov
- Zgromadzenie Ogólne ONZ, digitallibrary.un.org, rezolucja 2758 (XXVI), 25.10.1971: tekst rezolucji – digitallibrary.un.org
- Departament Stanu USA, Office of the Historian, FRUS 1969–76 t. XVII, dok. 196, 22.02.1972: rozmowa Nixona z Zhou Enlaiem, pięć zasad – history.state.gov
- Departament Stanu USA, Office of the Historian, FRUS 1969–76 t. XVII, dok. 203, 27.02.1972: komunikat szanghajski – history.state.gov
- American Institute in Taiwan, ait.org.tw, wspólny komunikat USA–ChRL (15.12.1978, wchodzi w życie 01.01.1979): uznanie Pekinu i przyjęcie do wiadomości stanowiska Chin – www.ait.org.tw
- Dowództwo Sił USA na Pacyfiku (CINCPAC), historia dowództwa 1979, nautilus.org, 1980: wycofanie wojsk z Tajwanu do 30.04.1979 – nautilus.org
- Kongres USA, congress.gov, Taiwan Relations Act, ustawa publiczna 96-8, zatwierdzona 10.04.1979: tekst ustawy – www.congress.gov
- Biały Dom (administracja Clintona), clintonwhitehouse3.archives.gov, 30.06.1998: Clinton w Szanghaju o polityce wobec Tajwanu – clintonwhitehouse3.archives.gov
- Scott McClellan, rzecznik Białego Domu, American Presidency Project (UCSB), presidency.ucsb.edu, 09.12.2003: briefing prasowy – www.presidency.ucsb.edu
- Antony Blinken, Departament Stanu USA, 2021-2025.state.gov, 26.05.2022: przemówienie o podejściu administracji do ChRL – 2021-2025.state.gov
- Reuters, reuters.com, 16.02.2025: Departament Stanu usunął ze swojej strony zdanie o niepopieraniu niepodległości Tajwanu – www.reuters.com
- Donald Trump w rozmowie z Bretem Baierem (Fox News), transkrypt na trump-archive.com, 15.05.2026: wypowiedź o niepodległości Tajwanu – trump-archive.com
- Focus Taiwan (CNA), focustaiwan.tw, 26.09.2026: cytat z komunikatu chińskiego MSZ o nadziei na „właściwe stanowisko sprzeciwu wobec niepodległości Tajwanu” – focustaiwan.tw
- Zespół Wsparcia Polityki APEC (PSU), apec.org, listopad 2020: końcowa ocena realizacji celów z Bogoru (cła, rolnictwo) – www.apec.org
- Przywódcy APEC, apec.org, deklaracja z 2020 roku: zapis, że trzeba zrobić więcej w realizacji celów z Bogoru – www.apec.org
- Zespół Wsparcia Polityki APEC (PSU), apec.org, Policy Brief nr 41, październik 2021: przegląd listy towarów środowiskowych APEC – www.apec.org
- APEC, apec.org, oświadczenie przewodniczącego szczytu 2018 (Port Moresby), bez daty w pliku: dokument zamiast wspólnej deklaracji – www.apec.org
- To Lam, sekretarz generalny KPW i prezydent Wietnamu, baochinhphu.vn (wersja angielska), 19.11.2026: pełny tekst wystąpienia na szczycie szefów firm APEC 2026 – en.baochinhphu.vn
- Alexander Stubb za dziennikiem „Helsingin Sanomat”, hs.fi (wersja fińska), 19.11.2026: punkt o Ukrainie usunięty z deklaracji trzech przywódców – www.hs.fi
- Wołodymyr Zełenski za LB.ua, lb.ua (wersja ukraińska), 21.11.2026: „Jałta 2” się nie udała – lb.ua
- Bonnie Glaser, German Marshall Fund, gmfus.org, 20.11.2026: szczyt w Shenzhen „nie był kolejną Jałtą” – www.gmfus.org
Skąd ten pomysł
Zrobiłem to dla siebie. Długo szukałem stacji, kanału albo podcastu, który pokazałby mi świat oczami innych i ich własnymi słowami. Nie znalazłem.
O wojnie na Ukrainie wiem sporo: co mówi Warszawa, co Kijów, co Berlin, a nawet co Moskwa. Głos Waszyngtonu i Pekinu dociera do mnie jednak we fragmentach, najczęściej w cudzym streszczeniu. O Chinach słyszę głównie to, co mówią o nich inni, a rzadko to, czym żyją one same. Chińskiego nie znam.
Sztuczna inteligencja zna. Dzięki niej mam wirtualną redakcję. Researcherzy czytają źródła z całego świata i wiernie je przytaczają, a prezenterzy użyczają im głosu. Ja kieruję ich pracą na tyle, na ile pozwala mi czas, a jako wydawca decyduję o publikacji. W krótkim czasie dowiaduję się więcej niż kiedyś po godzinach lektury.
Na pierwszy ogień poszły sprawy, które szczególnie mnie interesowały. Stąd podcasty „Czym żyją Chiny?” i „Echa Mocarstw”. W kolejce czekają następne. Które? Podpowiedzcie w komentarzach pod odcinkami.
— Grzegorz Modlibowski, wydawca
Jak pracujemy
Nie oceniamy, tylko przytaczamy. Każdy odcinek składa się z wypowiedzi władz i czołowych mediów danego kraju, a przy każdej podajemy nazwę źródła. Nie dodajemy własnego komentarza. Rozkład głosów opisujemy słowami. Redakcję tworzą modele językowe. Jedne zbierają źródła i piszą tekst. Inne, od nich niezależne, sprawdzają go i jeszcze przed nagraniem porównują cytaty z oryginałem. Prowadzący to postaci stworzone na potrzeby audycji, a ich głosy są syntetyczne. Wydawca kieruje pracą redakcji i decyduje o publikacji. Po emisji odcinek oceniają jeszcze niezależne modele-sędziowie. Przy każdym odcinku jest lista źródeł, tu na stronie i pod odcinkiem na YouTube, więc każdy cytat można sprawdzić samemu. Mimo tych kroków błąd w cytacie może się zdarzyć. Wtedy zamieszczamy sprostowanie przy odcinku.